Καμπότζη...
Για πολλούς δυτικούς, μοιάζει με παράδεισο. Απόκρυφος κόσμος.
Αλλά ο πόλεμος στο γειτονικό Βιετνάμ, πέρασε τα σύνορα.
Η αιματοχυσία γρήγορα απλώθηκε στην ουδέτερη Καμπότζη.
Το 1973 πήγα σ' αυτό το ''δευτερεύον'' πολεμικό θέατρο...
ως ανταποκριτής των ''Ταίμς'' της Ν. Υόρκης.
Εκεί στις μάχες Κυβερνητικών και Ανταρτών Κόκκινων Χμερ...
γνώρισα τον ξεναγό μου και διερμηνέα Ντιθ Πραν.
'Ενας άντρας που άλλαξε τη ζωή μου...
σε μια χώρα που γνώρισα και συμπόνεσα.
Η ''Φωνή της Αμερικής''. Ειδήσεις απ' τη Νοτιανατολική Ασία.
Η ώρα είναι 6:45 και ο ουρανός είναι λίγο συνεφιασμένος.
Σύννεφα και στην Ουάσιγκτον. Ο Πρόεδρος Νίξον...
θα μιλήσει στο έθνος για την υπόθεση Γουότερ γκέητ.
ΚΑΜΠΟΤΖΗ 7 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1973
Γρήγορα, στο νοσοκομείο!
Κύριε, θέλεις ταξί;
Εντάξει, ναι.
Κλείσε τα παραθυρόφυλλα.
Τι είναι όλ' αυτά;
Με συγχωρείς.
Νόμιζα ότι ήταν ο καμαριέρης. Εμφάνιζα κάτι φιλμ.
Αν θες να φωνάξεις, θα 'ρθω μετά. Δεν αισθάνομαι πολύ καλά.
Το αεροπλάνο άργησε 3 ώρες. 'Επρεπε να πάρω ταξί.
Το μόνο που θέλω είναι να δουλέψω.
Το 204.
Τι είναι αυτό στο κεφάλι σου;
'Εβαλα κομπρέσα με κρύο νερό.
Σίντεη Σάνμεργκ. Είναι εκεί ο Πραν;
'Οχι. Μόλις ήρθα απ' το αεροδρόμιο.
Αν έρθει, πείτε του ότι θα είμαι στο καφέ Σαντράλ.
Ευχαριστώ πολύ.
Τι θες να φάμε; Αυγά;
Αδύνατο. Λιποθυμούν απ' τον τρόμο πριν τηγανιστούν.
Θα πάρω καφέ κομπλέ.
Κι εγώ. Και ασπιρίνες.
Δυο καφέδες κομπλέ.
'Ο,τι τρώω θέλω να είναι ψόφιο. Γι' αυτό δεν τρώω στρείδια.
Διάβασα κάπου ότι βάζουν. . .
Ρίχνουν στα στρείδια λεμόνι για να τα ζαλίσουν.
Ποια η διαφορά;
'Ενα αναίσθητο στρείδι είναι φριχτό, όσο κι ένα ξύπνιο.
-Κοιτά εδώ. -Το είδες αυτό;
Τι ήταν αυτό; Πύραυλος;
Είδα κάποιον με μοτοσυκλέτα.
Πού ήσουν Πραν; Σε γύρευα παντού.
-Σου άφησα μήνυμα. -Δεν το πήρα. Πήρα ταξί.
'Εγινε ένα μεγάλο ατύχημα.
Οι Αμερικάνοι έριξαν βόμβες στην πόλη Νιάκ Λούογκ.
Πολλοί, πολλοί νεκροί.
-Το ξέρει κανένας άλλος; -'Οχι. Τίποτα.
Πάμε.
Μην πάμε μ' αυτοκίνητο, Σίντνεη. Είναι πολύ επικίνδυνο.
Πού πας, Σάνμπεργκ;
-Στο Νιάκ Λούογκ. -'Εχει αποκλειστεί.
Δεν έχεις δικαίωμα να με εμποδίσεις. Πάω όπου θέλω.
Αυτός είναι ο νόμος. Παραβιάζεις το νόμο ''Κούπερ-Τσερτς''.
Τον έχω γραμμένο το νόμο.
Πάμε.
Λοιπόν, πως μπορώ να σε βοηθήσω κ. Σάνμπεργκ;
Γιατί είχε τόση καθυστέρηση το αεροπλάνο μου, το πρωί;
Είχε καθυστέρηση;
'Ισως κακοκαιρία. Δεν ευθύνομαι για τις εμπορικές πτήσεις.
-Δηλαδή δεν ξέρεις τίποτα; -'Οχι.
Εντάξει.
Τότε άκου τι άκουσα τώρα και να μου πεις τη γνώμη σου.
Το πρωί, χωρίς κανένα λόγο. . .
έχασα δυο ώρες χαζεύοντας τα αξιοθέατα της Μπαγκόκ.
'Εμαθα ότι στρατιωτικά ελικόπτερα προσγειώθηκαν εδώ.
Τα μισά ασθενοφόρα της Πνομ-Πενχ τα περίμεναν.
Φημολογείται ότι οι Η.Π.Α βομβάρδισαν το Νιάκ Λούογκ.
Ποτέ δε σχολιάζω τις φήμες.
Θέλω μόνο να μάθω αν γι' αυτό καθυστέρησε το αεροπλάνο.
Ουδέν σχόλιο.
Πόσοι σκοτώθηκαν;
Πόσοι τραυματίστηκαν;
Σ' ευχαριστώ για τη συνεργασία σου.
Στο ρεπορτάζ μου θα σ' αναφέρω με κάθε λεπτομέρεια.
Λυπάμαι, Σίντνεη.
Δε δέχομε ένα ''όχι''. Πρόκειται για μεγάλο ρεπορτάζ.
Οπωσδήποτε πρέπει να πάμε εκεί.
Μην ξανακούσω ''όχι''. Πες μου μόνο με ποιον τρόπο θα πάμε.
Εδώ θα είμαι.
Καληνύχτα, Σίντνεη.
-'Εχω κανένα μήνυμα; -'Οχι, κύριε.
Γεια σου, Σίντεη, καληνύχτα, Σίντεη.
Δεν μπορώ να σου μιλήσω.
Στην Πρεσβεία επικρατεί εκνευ- ρισμός. Ρώτα έναν εκπρόσωπο.
Καληνύχτα, Σίντνεη.
Εντάξει, καληνύχτα.
Πρέπει να ήταν σφάλμα του πιλότου ή του υπολογιστή.
'Ενα βομβαρδιστικό Β-52 έριξε βόμβες στο Νιάκ Λούογκ.
Υπάρχει ένα ραδιογωνιόμετρο στη μέση της πόλης.
Πόσα θύματα;
Θα ενημερωθείτε αύριο. Περίπου 55 στρατιωτικοί, 35 πολίτες.
Πόσοι;
'Ακουσα για εκατοντάδες. Μην αναφέρεις όμως τ' όνομά μου.
Τέσσερις βδομάδες είχαμε να πιούμε μπύρα.
Τη στέλνουν αεροπορικώς οι Τάιμς της Ν. Υόρκης.
Δεν ξέρετε ότι υπάρχει κάβα εδώ;
Δε θα ήταν παράξενο. 'Ολα τα περιμένω απ' τους Αμερικάνους.
Ο άνθρωπος κέρασε μπύρα. Πιείτε και πάψτε.
-Στην υγιεία σας. -Καλή διασκέδαση.
Οι Τάιμς της Ν. Υόρκης κοιμούνται νωρίς.
'Εκανα τ' αδύνατα, δυνατά.
Πάμε, λοιπόν.
'Εκανες καλή δουλειά.
-Πόσο; -150.
Θέλει να δεις την οικογένειά του. Να τους φωτογραφίσεις. . .
και να τον βοηθήσεις, γιατί το παιδί του τραυματίστηκε.
Πες μου τι λέει.
Χρειάζεται βοήθεια.
Το μαγαζί της καταστράφηκε χτες τη νύχτα.
-Ο άντρας της σκοτώθηκε. -Πόσες βόμβες;
Δεν ξέρει.
Ξέρει πού είναι το νοσοκομείο;
Εκεί πέρα.
Θέλει να μάθει αν συνέλαβαν τον πιλότο.
Κύριε, θέλεις ν' αγοράσεις;
'Οχι φωτογραφίες. Δεν έχω φιλμ. Λυπάμαι.
Ρώτησέ τη πόσα παιδιά έχει.
Πέντε. Ο άντρας της σκοτώθηκε.
Ποιοί είναι αυτοί;
Στο τζιπ, αιχμάλωτοι. Κόκκινοι Χμερ.
Σκότωσαν πολλούς χωρικούς.
'Εχωναν στο στόμα τους πανιά με βενζίνη και τα έκαιγαν.
-Δεν έχει φιλμ. -Το ξέρω.
'Οχι κάμερα. 'Οχι φώτα.
Σιντ, έλα μέσα.
Ανησυχώ, Σίντνεη.
Εγώ σ' έφερα εδώ. Θα με κατηγορήσουν, θα με συλλάβουν.
Αφού σ' έχουν ήδη συλλάβει.
Τηλεφώνησαν στην Πνομ-Πενχ για μένα.
Θέλω τσιγάρα.
Και πρέπει να πάω για κατούρημα.
Πες τους ότι κατουριέμαι.
Είπε, όχι κατούρημα.
Τι θα πει, όχι κατούρημα;
Βαρέθηκα πια. 'Εχω να στείλω άρθρο στη Ν. Υόρκη.
Μη μ' αφήνεις, Σίντνεη.
Δε θα σ' αφήσω.
'Εφεραν το Ειδησιογραφικό Σώμα για να ''εξυγιάνουν'' τα νέα.
Θα σου πω λοιπόν, κάτι. Θα φύγω από 'δω.
Θα μου τινάξετε τα μυαλά στον αέρα;
Εκεί έχουμε ένα στρατηγό. Είμαι Αμερικανός πολίτης.
Πρέπει να φωνάξει ανώτερο αξιωματικό.
Κρίμα που δε σας δείξαμε τις μικροζημιές απ' τις βόμβες.
Στην αντικρινή όχθη πιστεύουμε ότι κρύβονται Κόκκινοι Χμερ.
Θα τους ξεκαθαρίσουμε πριν φτάσουν οι κυβερνητικοί.
'Οχι μ' ελικόπτερο, Σάνμπεργκ. Θα φύγεις όπως ήρθες.
Δε θα εμποδίσεις έτσι την ανταπόκριση.
'Ηρθα για χάρη σου, Σίντνεη. Και δε θέλω να είμαι εδώ.
Αν δημοσιευτεί το άρθρο, θα ντρέπεσαι να εμφανιστείς.
10 ΜΑΡΤΙΟΥ 1975
Καλημέρα.
Τι ώρα είναι;
'Εξι.
'Ενα τέλεξ για σένα. -Κι άλλο;
Μπήκαμε στην πρώτη σελίδα.
Φαίνεται πως κάτι σωστό κάνουμε.
Η γυναίκα μου ανησυχεί.
Νομίζει ότι θα φύγουν όλοι οι ανταποκριτές.
Είναι ηλίθιο να καλύπτω αυτόν τον πόλεμο από γραφείο.
Η γυναίκα μου λέει πως φύγουν, το μέλλον θα είναι πολύ κακό.
Εσύ τι λες;
Δεν ξέρω.
Ούτε εγώ ξέρω.
-Είναι ο Σαρούν κάτω; -Ναι.
Πάμε.
Εντάξει.
-Μην ξανακοιμηθείς. -'Οχι.
Πάει η πόλη, αν η Κόκκινοι Χμερ αποκόψουν το αεροδρόμιο.
Τους λέγαμε, ''Θα είστε καλά μαζί μας''. Κι ορίστε χάλια.
Στην Αμερική όλοι έχουν καλά αυτοκίνητα.
Ρωτάει τι αυτοκίνητο έχεις στις Η.Π.Α.
Δεν έχω εκεί. Μόνο τη Μερσεντές, εδώ.
Μερσεντές, νούμερο ένα.
Πού έμαθε αγγλικά;
Αμερικανός σύμβουλος και η ομάδα του τον δίδαξαν.
Μερσεντές, νούμερο ένα. 'Ετσι;
Είπε, ότι νόμιζε πως έφυγαν όλοι οι Αμερικάνοι.
Αμερικάνος είμαι.
Νικάμε;
'Οχι, δε νικάτε.
Φροντίστε να μην αποκόψουν το δρόμο του αεροδρομίου.
Η πρώτη ομάδα ήρθε απ' τη διαδρομή 36.
Η δεύτερη απ' την 26. Οι Κόκκινοι Χμερ απ' την 3.
Δεν ξέρει πόσοι είναι. Σήμερα περιμένουν επίθεση.
Πού είναι ο διοικητής σας;
Ρόκοφ, ξεκουμπίσου.
'Ελα να τον πάρουμε από 'δω.
Φεύγω. 'Ελα Ντιθ.
Κοίτα. Κόκκινοι Χμερ.
Στην Ουάσιγκτον, ο Καμποτζιανός πρεσβευτής είπε:...
''Εκμεταλευθήκατε εμάς και την απειρία μας. ''
''Μας παρασύρατε με πονηριά σ' αυτόν τον πόλεμο''.
Οι επαναστάτες Κόκκινοι Χμερ πολιορκούν την Πνομ-Πενχ.
Οι πρόσφυγες ανέρχονται σε δυο εκατομμύρια.
Τα κυβερνητικά στρατεύματα συναντούν τραγικές δυσχέρειες...
και οι στρατιώτες ανταλάσσουν βενζίνη στα τζίπ...
για να μπορέσουν να μεταφέρουν τους τραυματίες.
'Εκοψαν το ρεύμα.
Τώρα, με ειδοποίησαν να κάνω διαπραγματεύσεις. Είναι αργά.
Εμείς ρίξαμε αυτό το πλοίο στη θάλασσα. Λυπάμαι που θα βυθιστεί.
Αυτή η χώρα έχει πολλά μειο- νεκτήματα και πλεονεκτήματα.
Εμείς ποντάρουμε μόνο στα μειονεκτήματα.
Ανυπομονώ να φύγω. Εδώ θα 'χουμε κακά ξεμπερδέματα.
'Υστερα απ' ότι κάναμε στους Χμερ, δε θα μας λυπηθούν.
-Πού να τα βάλω αυτά; -Οπουδήποτε.
'Εχω έξι ανθρώπους. Τον Πραν και την οικογένειά του.
''Θα κάνουμε διακοπές στη Νοτιανατολική Ασία''.
''Θα μείνουμε δυο βδομάδες στην Καμπότζη''.
''Μπορείτε να μου στείλετε πληροφορίες;''
''Σας ευχαριστώ, Γουέντελ Πέην''.
Ο Γουέντελ, ζει στη Ν. Καρολίνα.
-Η αερογέφυρα; -Θα την πάρουμε μαζί μας.
Πολλοί θα πεθάνουν απ' την πείνα.
Εδώ θα γίνει λουτρό αίματος.
'Η φεύγουμε ή γινόμαστε μακαρίτες.
Εγκαταλείπετε το βυθισμένο πλοίο, λοιπόν;
''...ο τουρισμός αμφισβητείται. ''
Ο Πρόεδρος Φορντ αναφέρθηκε λίγο για την Καμπότζη...
λέγοντας μόνο ότι: ''Από τώρα ίσως είναι πολύ αργά''.
Με συγχωρείς, Σίντνεη, άργησα.
Με σταμάτησαν για την απογόρευση της κυκλοφοράς.
Πες να το στείλουν. Λείπουν οι δυο τελευταίες παράγραφοι. . .
Θα έχω τελειώσει τις διορθώσεις σε μια ώρα.
'Εχει χαλάσει ο ασύρματος στο Καμπόλ, χτυπήθηκε.
Λένε να δώσουμε τις ανταποκρίσεις στις 6 μ.μ.
Σε μηνιαίο περιοδικό δουλεύουμε; Εφημερίδα είναι.
Να στείλουμε αύριο συμπληρωματικά;
Ασφαλώς. Θα δώσουμε συμπληρωματική αύριο.
Χτες, πέρασα απ' την Αμερικάνικη Πρεσβεία.
-Ευχάριστα νέα; -'Οχι ευχάριστα.
Λένε πως όταν ανάψει εδώ η φωτιά. . .
πιστεύουν ότι θα σκοτωθεί πολύς κόσμος.
Φρόντισα να φύγεις με την οικογένειά σου.
Εσύ τι θέλεις να κάνεις;
Θέλεις να μείνεις ή να φύγεις;
Εσύ τι θα κάνεις;
Αυτό δε σε αφορά.
Θέλεις να μείνεις ή να φύγεις;
Δεν ξέρω. Εσύ είσαι σαν οικογένειά μου.
Αλλά κι εγώ είμαι δημοσιογράφος. Καταλαβαίνεις;
Δεν είναι ανάγκη ν' αποφασίσουμε τώρα. Με την ησυχία μας.
Σύντομα όμως πρέπει να πάρουμε μια απόφαση.
Εντάξει. Φεύγουμε.
Τελευταίος έλεγχος.
Είναι ο τελευταίος έλεγχος.
Ο κύριος Κινκέητ δεν είναι εδώ. Κρατήστε τα λεφτά του.
Φύγε τώρα. Δεν μπορείς να τον δεις.
Είναι εδώ ο Πραν και η γυναίκα του;
Ακόμα δεν ήρθαν.
'Εχεις δει τον Πραν;
Πού να είναι;
Δε θα προλάβουν.
Γιατί δεν κοιτάς απ' την άλλη μεριά;
Αν έρθει εδώ, πες του πως τον ψάχνω πίσω.
-Είδες τον Πραν; -'Ισως είναι στο ξενοδοχείο.
'Η στο ταχυδρομείο.
Ξεκουμπίσου από 'δω.
-Πού πάτε εσείς; -Στην Πρεσβεία.
Είμαι ο Ντιθ Πραν και η οικογένειά μου.
-Ο Σίντνεη Σάνμπεργκ. . . -'Εφυγαν όλοι.
Τρέξτε. Δεν προλαβαίνουμε.
Περίμενε λίγο.
Χαμογέλα.
Γεια σου, Σίντνεη.
Αν ζορίσουν τα πράγματα, να πάμε στη Γαλλική Πρεσβεία.
Ποιος σου το είπε αυτό;
Η Βρετανική Πρεσβεία.
'Ερχονται οι Χμερ. Οι Κυβερνητικοί τους υποδέχονται θερμά.
Εντάξει.
'Οχι άλλες μάχες, Σίντνεη.
Ειρήνη! Ειρήνη!
Ρόκοφ! Τέλειωσαν οι μάχες. Τέλειωσε ο πόλεμος.
-Τι λες; -Δε ξέρω. Εμένα δε μ' αρέσει αυτό.
Παραλίγο να σκοτωθώ το πρωί.
Δε νομίζω πως όλο αυτό είναι αληθινό.
Εγώ θα πάω στο νοσοκομείο. Θα έρθεις μαζί μου;
50 γραμμάρια Τετρακαινη, παρακαλώ.
Με νανούρισμα θα την κοιμίσω; 150 γραμμάρια Πεντοτάλ.
'Αλλο ένα θραύσμα στη σπονδυλική στήλη.
Είναι αίμα ομάδας Α. Μόνο αυτό, δυο μέρες μετά.
'Εχουμε μπόλικο αίμα.
Το πρόβλημα είναι ότι βρίσκεται σε λάθος μέρος.
Θα έχουμε σωρούς πτωμάτων ώσπου να αποφασίσουν να φύγουν.
Κάνε πίσω αμέσως!
Γιατί δεν τσακίζεται να έρθει;
Προσπαθεί. Δεν τον αφήνουν να μπει.
Εντάξει;
-Εντάξει; -Μια χαρά.
Μια στιγμή. Είναι μαζί μου. Είναι δημοσιογράφος.
Θέλω να μιλήσω στον Πρόξενο. Πείτε μου πού είναι.
Η είκονα στην Καμπότζη γίνεται όλο και ποιο ασαφής.
Δημοσιογράφοι που βρίσκονται στην Πνομ-Πενχ...
αναφέρουν πως οι Χμερ...
έχουν εκκενώσει όλο τον πληθυσμό της Πνομ-Πενχ.
Αναφέρεται επίσης ότι πάνω από 200 Ευρωπαίοι...
και άγνωστος αριθμός Καμποτζια- νων είναι στη Γαλλική Πρεσβεία.
Ωστόσο δεν έχουν γίνει ανακοινώσεις απ' τη νέα ηγεσία.
-Είναι καλά; -Ναι, κοιμάται.
Αυτός είναι ο Πρόξενος.
-Είδες Ντένις; -'Ερχονται οι Ρώσσοι.
Φύγε από 'δω. Δε θα πάρεις άλλο.
Ειδήσεις απ' το ΒΒC.
Μάχες έξω απ' την Πνομ-Πενχ, πρωτεύουσα της Καμπότζη.
Περιγραφή απ' τον Χιου 'Ελντερ, ανταποκριτή στην Ταιλάνδη.
Από πού τις βγάζουν αυτές τις βλακείες;
Βλέπετε εκείνον τον ανθρωπάκο έξω απ' την πύλη;
Μπορείτε να μην κοιτάτε όλοι μαζί;
'Εμαθα από αξιόπιστη πηγή ότι είναι ο Χιού 'Ελντερ.
Είναι μεταμφιεσμένος, αλλά εγώ τον κατάλαβα.
Πώς έστειλε την ανταπόκριση;
Με ειδικά εκπαιδευμένες κότες.
Περνάνε σαν κοινά πουλερικά μπροστά απ' τους Χμερ.
Μέρα και νύχτα περνάνε τα σύνορα προς την Ταυλάνδη.
Οι Κόκκινοι Χμερ, απαιτούν να παραδοθούν σ' αυτούς...
οι αποκαλούμενοι ''έξι προδότες'' της κυβέρνησης Λον Νολ.
Είναι άγνωστο αν οι υπουργοί κατέφυγαν στην Πρεσβεία.
Αντίο, παλιό καθεστώς.
Κύριοι, σας παρακαλώ. . .
Υπάρχει κανένας δημοσιογράφος που να μιλάει γαλλικά;
-Ναι, μιλάω. -Ελάτε μαζί μου.
Δεν μπόρεσα να περάσω. 'Ισως έχουν εσωτερικές διαμάχες.
Διαφορετικές ομάδες έχουν καταλάβει την πόλη.
'Ολες φοβούνται να μη χάσουν τον έλεγχο.
Οι μισοί είναι ανήλικοι.
Θα βοηθήσεις να μεταφράσουμε οδηγίες του Ερυθρού Σταυρού;
Ο Πραν ξέρει καλύτερα γαλλικά από εμένα.
Θα προτιμούσα εσένα.
Γιατί το έκανες αυτό; Αρκετά επισφαλής είναι η θέση του.
Οι Καμποτζιανοί πρέπει να φύγουν από την Πρεσβεία.
Εμείς, με τα διαβατήριά μας, θα πάμε κάτω.
Οι Καμποτζιανοί όχι.
'Εχασα τ' αδέλφια μου σ' αυτόν τον ανώφελο πόλεμο.
Ο Πραν ούτε πέντε λεπτά δε θα μείνει ζωντανός.
Ξέρει ο Σιντ πόσο σοβαρό είναι το πράγμα;
-Φυσικά. -Δε θα τον αφήσουμε να φύγει.
'Εχω δύο διαβατήρια με τ' όνομα Τζον 'Ανκετιλ Μπρούερ Σουέην.
Σβήνοντας τ' άλλα, κρατάμε 'Ανκετιλ Μπρούερ.
Μια φωτογραφία του Πραν και γίνεται Βρετανός υπήκοος.
Ελπίζω να έχει φωτογραφία. Δεν έχω καθόλου φιλμ.
Θα προσπαθήσω να το σκάσω στην Ταυλάνδη.
Θα είμαι εκεί σε κανά - δυο βδομάδες.
Αν φτάσεις πρώτος, άσε μήνυμα για μένα στο Ρόιτερ.
Περίμενε μια ώρα ακόμα να σκεφτώ.
Δε μου περισσεύει χρόνος.
Ο Σουέην είχε μια ιδέα.
'Ανκετιλ Μπρούερ, είναι το καινούριο σου όνομα.
Θ' αλλάξουμε η φωτογρφία μου με τη δική σου.
-'Εχεις καμιά; -Δε νομίζω.
'Εχεις καμιά οικογενειακή φωτογραφία. Οποιαδήποτε.
-Μου τα πήραν όλα. -Τη δημοσιογραφική;
-'Ολα. -Να πάρει!
Θα βρούμε φιλμ στην Πρεσβεία. 'Εστω και Πολαρόιντ.
Θα βρούμε και θα τον φωτογραφίσω.
Θα βρούμε φιλμ.
'Εχεις Πολαρόιντ κάμερα; 'Εχεις φιλμ;
'Οχι. Δεν έχω και φάρμακο για τη δυσεντερία του παιδιού.
Πρέπει να βρούμε υγρά για να εμφανίσουμε τη φωτογραφία.
Θα τραβήξουμε νερό απ' το σύστημα κλιματισμού.
Είστε ο κύριος Σάνμπεργκ;
Είπαν ότι μοιράζετε κλινοσκεπάσματα.
-Πως; -Κουβέρτες.
Θέλουμε κουβέρτες.
Ναι, πηγαίνετε στο βάθος του διαδρόμου.
Στρίψτε δεξιά και ανεβείτε τη σκάλα.
Βρήκα κάμερα και φιλμ.
Βρήκα και σκοτεινό θάλαμο.
Μην χαμογελάς.
Χαμογελάς.
Πολύ σοβαρό ύφος. . . Πολύ Αμερικάνος.
Αυτό το βρωμόχαρτο φταίει.
'Ανκετιλ Μπρούερ. . .
Βγαίνει εικόνα.
Θαμπώνει, πανάθεμά τη.
Φταίει το χαρτί. Να πάρει.
Πάλι απ' την αρχή.
Τώρα θέλει στερέωση.
-Ξεθωριάζει. -Βγάλ' τη.
Το υγρό είναι πολύ δυνατό.
Βγάλ' τη τώρα.
Να πάρει!
Με πεθαίνει η βρώμα εδώ μέσα.
Θα το κάνω μόνος μου. Μπορείς να μ' αφήσεις;
Συγγνώμη.
Τέλεια.
Καλωσόρισες στη Ν. Υόρκη.
Υπέροχα! 'Ανκετιλ Μπρούερ.
Αφήστε τα αστεία και δώστε μου τα διαβατήριά σας.
Μπορώ να έχω τα διαβατήριά σας;
Διαβατήρια κυρίες και κύριοι.
Είναι η τελευταία ευκαιρία να δώσετε τα διαβατήρια.
Διαβατήρια κυρίες μου. Για το μεγάλο τουριστικό ταξίδι.
Αυτό είναι το φαγητό μας;
Το μεγαλύτερο μέρος του πλη- θυσμού έφυγε απ' την Πνομ-Πενχ.
Κύριε. . .
Το χαμηλώνεις σε παρακαλώ;
Ακούστε με όλοι. . .
'Ερχονται τα φορτηγά για την εκκένωσή μας.
Μάλλον θα φύγουμε μέσα σε 24 ώρες.
Για τους Ιταλούς είναι σχεδόν βέβαιο.
Είναι δήθεν δημοσιογράφοι.
'Ωστε δεν είσαι προκατειλημμένος; Δεν είδες κτηνωδίες;
Υπάρχει κάποιο πρόβλημα;
Λυπάμαι, κύριε.
'Ανκετιλ Μπρούερ.
Σίντνεη, λέγομαι 'Ανκετιλ Μπρούερ.
Σας ευχαριστώ. Αντίο.
Θα μου τα επιστρέψεις στο Παρίσι.
Γιατί δεν τον έδιωχνες, όταν μπορούσε να φύγει;
'Εχεις περίεργη ιδέα για τις ''προτεραιότητες''.
Κι εγώ είμαι ρεπόρτερ. Αγαπώ το Σίντνεη σαν αδερφό μου.
Θα έκανα οτιδήποτε γι' αυτόν.
Αντίο.
Να προσέχεις.
Πες στη γυναίκα μου ότι την αγαπώ και φρόντιζε τα παιδιά μου.
Η γυναίκα μου δεν ξέρει αγγλικά.
Σε παρακαλώ, δε θέλω να της φερθούν άσχημα.
Λέγεται Ντιθ Πραν.
Εξαφανίστηκε στην Πνομ-Πενχ το 1975.
Κάθε πληροφορία, δεκτή.
Γυρεύουμε οποιαδήποτε πληροφορία.
Τελευταία φορά τον είδαν στην Πνομ-Πενχ τον Απρίλιο του 1975.
Είναι πολυμήχανος. 'Οταν θα είναι σίγουρος, θα εμφανιστεί.
Λέει πως σε ευχαριστεί που προσέχεις αυτήν και τα παιδιά. . .
αλλά ξέρει ότι ο άντρας της θα έχει σκοτωθεί.
Δεν είναι αλήθεια.
Σαφώς και δεν είναι αλήθεια.
Δεν είναι αλήθεια.
Δε σε πιστεύει. Ξέρει ότι ο άντρας της είναι νεκρός.
Είσαι καλός άνθρωπος.
Αν χρειαστεί κάτι, φρόντισε να επικοινωνήσει μαζί μου.
Πήγαινε τώρα.
Μέσα στα τελευταία 5 χρόνια, όπως βλέπετε στο χάρτη...
το Β. Βιετνάμ, έχει καταλάβει όλα τα σύνορα...
της Καμπότζη με το Ν. Βιετνάμ.
'Οπως είπε ο Πρόεδρος, αμερικανικά στρατεύματα...
ετοιμάζονται να μπουν στην Καμπότζη.
Αυτή την απόφαση είχαν αποκρύψει...
από το λαό της Καμπότζη.
Δεν υπάρχουν αμερικανικά στρατεύματα κατά της Καμπότζη.
και δε θα υπάρξουν.
Θα τη βοηθήσουμε. Η Καμπότζη είναι το Δόγμα Νίξον.
Σίντνεή, σε σκέφτομαι συχνά, όπως και την οικογένειά μου.
Μας λένε, ότι ο Θεός έχει πεθάνει.
Τώρα το Κόμμα, το λένε 'Αγκα, θα μας τα παρέχει όλα.
Λένε ότι το 'Αγκα διέγνωσε την ύπαρξη νέας αρρώστιας.
Είναι αρρώστια της μνήμης... υπερβολική σκέψη...
για τη ζωή στην προεπαναστατική Καμπότζη.
Λέει ότι μας περιστοιχίζουν εχθροί.
Ο εχθρός είναι μέσα μας. Κανέναν δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε.
Πρέπει να είμαστε σαν τα βόδια και να μη σκεφτόμαστε τίποτα.
Μόνο το Κόμμα. Να αγαπάμε μόνο το 'Αγκα.
Ο κόσμος πεινάει. Αλλά δεν πρέπει να παράγουμε τρόφιμα.
Οι ''σύντροφοι-παιδιά'' δεν είναι διεφθαρμένοι απ' το παρελθόν.
Γιατροί, καθηγητές, φοιτητές, το 'Αγκα σας χρειάζεται.
Το 'Αγκα συγχώρεσε όλο το παρελθόν.
Σίντνεη...
Λέει, πως όσοι καλοπερνούσαν τα χρόνια του Μεγάλου Αγώνα...
κι αδιαφορούσαν για τους χωρι- κούς, πρέπει να ομολογήσουν.
Γιατί τώρα είναι το 'Ετος Μηδέν κι όλα πρέπει να ξαναρχίσουν.
Είμαι γεμάτος φόβο. Πρέπει να δείξω ότι δεν καταλαβαίνω...
ούτε γαλλικά, ούτε αγγλικά.
Δεν πρέπει να έχω παρελθόν.
Είναι το 'Ετος Μηδέν και τίποτα δεν έχει γίνει ως τώρα.
Ο άνεμος ψιθυρίζει φόβο και μίσος.
Ο πόλεμος σκότωσε την αγάπη.
Και όσοι ομολογούν, χάνονται.
Και κανείς δεν τολμά να ρωτήσει πού πήγαν.
Εδώ, μόνο οι σιωπηλοί επιβιώνουν.
Μερσεντές, νούμερο ένα.
1976 ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ
Είναι γνωστό, ότι το μισό βραβείο ανήκει στον Ντιθ Πραν.
Τις μισές ανταποκρίσεις δε θα τις έστελνα χωρίς αυτόν.
Είναι ωραίο να αλληλοσυγχαιρόμαστε. . .
αλλά δεν μπορώ να στέκομαι εδώ, χωρίς να σκέφτομαι τους αθώους. . .
που ο Πραν με βοήθησε να προσέξουν οι Αμερικάνοι.
Καθώς υπέβαλλαν τις επιλογές τους στον Λευκό Οίκο. . .
όταν αποφάσισαν να βομβαρδίσουν και να εισβάλλουν στη Καμπότζη. . .
τους απασχολούσαν διάφορα.
Μεγάλες συγκρούσεις και καταρεύσεις. . .
προσπαθούσαν να δείξουν επικίνδυνο το Β. Βιετνάμ. . .
και να βοηθήσουν το στρατό μας να αποσυρθεί από το νότο.
Είχαν κι εσωτερικές έγνοιες, κάτι που εξηγεί. . .
γιατί κράτησαν μυστικό το βομβαρδισμό της Καμπότζη.
Φυσικά δεν αγνόησαν το συμφέρον για τις καριέρες τους.
Πάντως δε νοιάστηκαν για τους Καμποτζιανούς.
Ούτε για το λαό, ούτε για την κοινωνία του. . .
ούτε για τη χώρα.
Παρά μόνο αφηρημένα, σαν πολιτικά όργανα.
Ο Πραν κι εγώ, προσπαθήσαμε να τα καταγράψουμε αυτά. . .
και να δείξουμε στον αμερικανικό λαό. . .
τις συνέπειες που είχε στις ανθρώπινες υπάρξεις.
Στους ανθρώπους που δεν ήταν στα σχέδια της Διοίκησης. . .
αλλά που πλήρωσαν το τίμημα.
Δέχομαι αυτό το βραβείο και εκ μέρους του Ντιθ Πραν.
Με τιμά πολύ.
Ξέρω ότι κι εκείνος θα ήταν πολύ περήφανος.
Συγχαρητήρια. Και του χρόνου.
-Η αδερφή μου. -Τι κάνετε;
Εκεί είναι ο πατέρας μου.
-Κύριε Σάνμπεργκ. -Μισό λεπτό.
Εντάξει. 'Ενα λεπτό. 'Ερχομαι.
Μπορώ να έχω ένα αυτόγραφο; Είμαι θερμός θαυμαστής σας.
Συγχαρητήρια για το βραβείο.
'Ελπιζα ότι θα ξεσπούσες σε τραγούδι.
-Τι κάνεις εδώ, εσύ; -Ξέρεις τι μ' ενοχλεί;
Με ενοχλεί που κράτησες τον Πραν στη Καμπότζη. . .
γιατί ήθελες να πάρεις εσύ το βραβείο και τον χρειαζόσουν.
-Δεν ήξερα τι θα γίνει. -Εμένα μου λες;
'Εκανα ότι μπορούσα κι ακόμα κάνω.
Χάρηκα που σε είδα. Πάω στη Φλόριντα.
-Κάνω ό,τι μπορώ. -Φυσικά.
Δεν ήξερα πως πήγες να τον βρεις.
Μην παίζεις χαζά παιχνίδια.
Κανένας δεν μπορεί να πάει. Αν μπορούσα, θα πήγαινα.
'Εχω στείλει εκατοντάδες φωτογραφίες.
Κάθε οργανισμός, αστυνομικός και οι συνοριακός έχει την. . .
'Εχουν την φωτογραφία του και αν υπήρχε η παραμικρή ελπίδα. . .
θα πήγαινα σήμερα.
Αν πήγαινες, θα έχανες το ''πάρτι''.
Δεν μπορείς να μπεις σ' ένα αεροπλάνο και να τα φτιάξεις όλα.
Δεν το πιστεύω πως το ακούω αυτό από σένα.
Συγχαρητήρια.
Επικοινωνείς με τους δικούς του;
Ναι. Μένουν στο Σ. Φρανσίσκο.
Τι θα λέγατε για το ότι λένε πως εσείς, η δημοσιογράφοι. . .
υποτιμήσατε την κτηνωδία των Χμερ. . .
και πως έχετε κάποια ευθύνη για ό,τι έγινε μετά;
Κάναμε ένα λάθος.
'Ισως υποτιμήσαμε τ' αποτελέσματα βομβών 7 δις δολαρίων.
Πιστεύεις το ''Ρίντερς Ντάιτζεστ'' για τους πρόσφυγες;
Εσύ δεν το πιστεύεις;
Δεν πιστεύεις τις ιστορίες...
για το Ιραν, την Παλαιστίνη και τη Χιλή;
Σ' εκείνη την περιοχή στρέφεται τώρα το ενδιαφέρον σας;
Θέλεις τσάι;
Πρέπει να έχω στείλει 500 γράμματα.
Στο Διεθνή Ερυθρό Σταυρό, στην Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας.
Το ξέρω. Μου το έχεις πει.
Δεν ξέρω σε ποιον δεν έχω γράψει.
Η αλήθεια είναι ότι δεν του έδωσα ποτέ την επιλογή.
Κάποτε προσπάθησε να συζητήσει το να φύγει.
Είπαμε μια κουβέντα, αλλά δεν το συζητήσαμε.
Το συζήτησα με τον Σουέην και τον Ρόκοφ.
'Ομως ποτέ δεν το συζήτησα μαζί του.
'Εμεινε, επειδή ήθελα εγώ να μείνει.
Κι εγώ έμεινα, επειδή. . .
Μιλάς γαλλικά;
Ταξί.
Θέλετε ένα τσιγάρο;
Είμαι παγιδευμένος. Με υπο- πτεύεται, αλλά μου φέρεται καλά.
Υπάρχουν πολλές ομάδες εδώ. Πρέπει να προσέχω.
Τώρα το 'Αγκα λέει ότι έχουμε νέους εχθρούς.
Πρέπει να πάρουμε τα χαμένα μας εδάφη απ' τους Βιετναμέζους.
Λένε πως πρέπει να τους πολεμήσουμε.
Μου λείπεις, όπως η γυναίκα μου και τα παιδιά μου.
Συγκρούσεις Βιετναμέζων και Καμποτζιανών.
Αντίπονα για επιθέσεις σε χωριά και στα σύνορα.
Εμπρός, φίλε μου.
Οδηγός ταξί, έτσι;
Πηγαίνετε.
Είσαι απ' την Πνομ-Πενχ;
Τότε, μιλάς αγγλικά.
Κάθισε.
Ξέρεις ότι αγαπώ αυτή τη χώρα.
Θυσίασα τα πάντα γι' αυτήν.
Η γυναίκα μου πέθανε για την Επανάσταση.
Αλλά οι ηγέτες του 'Αγκα δεν εμπιστεύονται το λαό.
Επομένως, δε μπορώ εγώ πια να τους εμπιστεύομαι.
Κι εκείνοι δεν εμπιστεύονται εμένα.
Φοβάμαι πολύ για το μέλλον.
Νομίζω ότι αγαπάς το γιο μου.
Να μου τον προσέχεις.
Οι μάχες είναι κοντά, Σίντνεη.
Αν έρθουν οι Βιετναμέζοι, το 'Αγκα θα τα καταστρέψει όλα.
Και οι Βιετναμέζοι, θα βρουν μόνο στάχτη.
Θα προσπαθήσω να σταματήσω τους σκοτωμούς. Καλή τύχη.
'Ερχομαι, Φρανκ.
Πάρε μου το 41 5-555-6421 . 'Εχω σπουδαία νέα.
Πριν από 20 λεπτά, μου τηλεφώνησαν απ' το Παρίσι.
Ο συνάδερφος, Αντρέας Φρόυν, ζήτησε να μου μιλήσει. . .
και μου είπε: ''Σίντνεη, έχω σπουδαία νέα''.
''Είναι για τον Πραν''.
Είναι εκεί η μητέρα σου;
Πότε;
Θέλω να γράψεις κάτι.
Γράφε, γράφε.
'Εχω ένα μήνυμα απ' το μπαμπά σου.
Τι κάνεις;
Θα με συγχωρήσεις;
Δε υπάρχει κάτι να σου συγχωρήσω, Σίντνεη.
9 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, 1979
Ο Ντιθ Πραν γύρισε με τον Σίντνεη Σάνμπεργκ στην Αμερική...
όπου ξανάσμιξε με την οικογένειά του.
Εργάζεται σαν φωτογράφος στους ''Τάιμς'' της Ν. Υόρκης...
όπου ο Σίντνεη Σάνμπερ γκ είναι συντάκτης.
Η τραγωδία της Καμπότζη δεν έχει τελειώσει ακόμα.
Τα προσφυγικά στρατόπεδα είναι γεμάτα παιδιά σκοτωμένων χωρικών.